ઉતરાયણ : વાયુકૃપાપ્રાપ્તિનો અમૂલ્ય અવસર

સામાન્ય રીતે આપણે શરીરશુદ્ધિ માટે ઉત્તમ તત્વ તરીકે માત્ર પાણીને જ જાણીએ છીએ એટલે કે પાણી પીવાથી અને પાણી દ્વારા સ્નાન કરવાથી શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે પરંતુ વાસ્તવમાં વાયુ પણ એટલી જ સારી રીતે શરીરને અંદર અને બહારથી શુદ્ધ કરે છે એટલે જ તો ભગવદ્ ગીતામાં શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું છે કે ”પવિત્ર કરનાર વાયુમાં હું છું.” આમ વાયુ ખૂબ ઉચ્ચ સ્થાન ભોગવે છે જેથી જ તો પવન ખાવાના સ્થળોએ જઈ આપણે તાજગી અનુભવીએ છીએ. આજનું વિજ્ઞાન પણ આરોગ્યમય જીવન જીવવા માટે ઊંડા શ્વાસોશ્વાસ લેવાનું કહે છે જેનો શાસ્ત્રોમાં પ્રાણાયામ તરીકે ઉલ્લેખ છે. જેનાથી શરીરને સ્ફૂર્તિ અને શક્તિ મળે છે. વાયુના કણો પાણીના કણો કરતાં વધુ સૂક્ષ્મ હોઈ વધુ ઝડપથી પ્રસરે છે અને રોમેરોમમાં પ્રવેશી શરીરને સ્વચ્છ અને સુંદર બનાવે છે. ઉત્તરાયણમાં પતંગ ચગાવવાને બહાને પણ અગાશી પર જવાય તો આપોઆપ વાયુ સ્નાનના તમામ લાભો મનુષ્ય મેળવી શકે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર આપણા શરીરમાં પાંચ પ્રકારના વાયુ છે. પ્રાણવાયુ, ઉદાનવાયુ, સમાનવાયુ, વ્યાનવાયુ અને અપાનવાયુ, જે આજના વિજ્ઞાને શોધેલાં વાયુઓ સાથે મળતા આવે છે. જેમકે પ્રાણવાયુ એટલે ઓક્સીજન, જેના આધારે સમગ્ર જીવસૃષ્ટિ ટકેલી છે. પ્રાણવાયુનું સ્થાન હૃદય છે. ઉદાનવાયુ એટલે કાર્બનડાયોકસાઇડ, જેનું સ્થાન કંઠ છે જે શરીરની અશુદ્ધિ ગળામાંથી નાક દ્વારા બહાર કાઢવાનું કાર્ય કરે છે. સમાનવાયુનું સ્થાન પેટમાં છે જે આજના વિજ્ઞાન અનુસાર હાઈડ્રોજન વાયુ છે જેના કારણે ભૂખ અને તરસ અનુભવાય છે. અપાનવાયુ એટલે મિથેનવાયુ, જેનું સ્થાન આંતરડામાં છે જે મળને બહાર ધકેલવાનું કાર્ય કરે છે. વ્યાનવાયુ એટલે નાઈટ્રોજન, જે મસ્તક અને સમગ્ર શરીરમાં રહેલો છે જેના કારણે શરીરનો વિકાસ થાય છે. ટૂંકમાં શરીરની પ્રત્યેક હિલચાલ વાયુને આભારી છે. ઉતરાયણ એ શરીરનું સ્વાસ્થ્ય સુધારવાનો સોનેરી અવસર છે. ઉતરાયણના સમયમાં ખુલ્લા આકાશ નીચે નદીકિનારે સ્નાન કરવાથી ઉત્તમ પરિણામ(વાયુકૃપાને કારણે) મેળવી શકાય છે. જેથી શાસ્ત્રોમાં પવિત્ર સ્નાનનો મહિમા ગવાયો છે. વાયુ દોષથી પીડાતા લોકો માટે તલનું સેવન ઉત્તમ છે. ઉત્તરાયણના તહેવારમાં તલનું સ્નાન, તલનું સેવન, તલનું દાન, તલના તેલનું માલિશ વગેરે વાયુદેવની કૃપા મેળવવા જરૂરી છે. એટલે કે વાયુકારક રોગોમાંથી મુક્તિનો રામબાણ ઈલાજ છે.શરીરમાં વાયુનું શમન તેલથી થાય છે અને એમાં તલનું તેલ અતિ ઉત્તમ છે. વાસ્તવમાં તેલ શબ્દ તલ પરથી જ આવ્યો છે.તલના ઉપયોગથી શરીર સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ બને છે. કાળા તલનું તેલ વાળને સફેદ થતા અટકાવે છે. ઉતરાયણમાં ખવાતું કચરિયું મગજનું શ્રેષ્ઠ ટોનિક છે. તલને ચાવીને ખાવાથી દાંતના પેઢા મજબૂત બને છે. અઠવાડિયામાં તલના તેલના બે ટીપા કાનમાં નાખવાથી કાનના રોગો થતા નથી. તલના તેલનું માલિશ રુધિરાભિસરણ સુધારે છે. જેથી બીપી કાબૂમાં રહે છે અને હૃદય કાર્યક્ષમ બને છે. ટૂંકમાં વાયુનાશક પદાર્થ તરીકે તલ મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે. તો આ ઉતરાયણમાં વાયુસ્નાન અને તલનો ઉપયોગ કરવાનું ભૂલશો નહીં.

Gen z અને યુવા વિદ્યાર્થીઓને કૃષ્ણજીવન દ્વારા સત્માર્ગે ચાલવા પ્રેરણા આપતો વાર્ષિકોત્સવ યોજાયો

ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતા

અમદાવાદ, ૨ મે ૨૦૨૬: Manas, iGujju.com માનવ સેવા સંગ દ્વારા સંચાલિત "આનંદ નિકેતન, ભાડજ કેમ્પસે" પંડિત દિનદયાળ ઉપાધ્યાય ઓડિટોરિયમમાં તેનો વાર્ષિક કાર્યક્રમ ભારે ઉત્સાહ અને ગૌરવ સાથે ઉજવ્યો. આ વર્ષની થીમ “સારથી – જીવનના પાઠ, માધવના સાથ” રહી, જેમાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના જીવન અને તેમની શિક્ષાઓની આજના સમયમાં પ્રાસંગિકતા રજૂ કરવામાં આવી. વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને માતા-પિતાએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લઈને કાર્યક્રમને જીવંત અને યાદગાર બનાવી દીધો. કાર્યક્રમમાં નૃત્ય, નાટ્ય અને સંગીતમય પ્રસ્તુતિઓની મનમોહક શ્રેણી રજૂ કરવામાં આવી, જેમાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના જીવનના મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગોને સુંદર રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા. દરેક પ્રસ્તુતિએ કર્તવ્ય, ધર્મ, ધૈર્ય અને આંતરિક શક્તિ જેવા જીવન મૂલ્યોનો સંદેશ આપ્યો....